Henry Moseley, 10 Ağustos 1915 günü Çanakkale Savaşında kafasına almış olduğu bir kurşun sonucu hayatını kaybetmiştir.
Ernest Rutherford’un öğrencisi olan Henry Gwyn Jeffreys Moseley, döneminde kimya alanında çeşitli başarılara imza attı. Modern periyodik cetvelin temelini oluşturan atom numarası kavramını ortaya sürmüş, zamanında Mendel’in sandığı gibi elementlerin özelliğinin ağırlıkları ile ilişkili olmadığını aksine atom numarası ile ilişkili olduğunu belirtmişti.
Henry Moseley ve Çanakkale Savaşı
Moseley, 1. Dünya Savaşı başladığında Oxford Üniversitesi’nde eğitim görmekteydi. Vatanına borcu olduğunu düşünen ve vatanseverlik duyguları kabaran Henry Moseley, Oxford Üniversitesi’ndeki görevini bırakıp gönüllü olarak İngiliz ordusuna adını yazdırdı. Moseley sekiz aylık bir eğitimin ardından, Nisan 1915’te Çanakkale cephesine iletişim mühendisi olarak getirildi. 10 Ağustos 1915’te, bir Türk keskin nişancı tarafından kafasına almış olduğu kurşunla öldürüldü. İngiltere böylece Çanakkale savaşını kaybetmekle kalmayıp, aynı zamanda potansiyel bir Nobel Ödülünü kaybetti.
Moseley Çanakkale savaşında hayatını kaybetmeseydi, 1916 yılında çok büyük ihtimalle Fizik Nobel Ödülü’nü kazanacaktı. O yıl olmasa da, Moseley’in hayatta olması halinde Nobel Ödülü’nü kazanacağına kesin gözüyle bakılmaktadır. Nitekim Moseley’in çalışmalarını ondan sonra devam ettiren İsviçreli fizikçi Manne Siegbahn, 1924 yılında Nobel Ödülü’ne layık görüldü.
Moseley’in ölümü, İngiltere’nin askerlikle ilgili yasalarında ciddi değişikliklere yol açtı. Moseley’den sonra diğer önemli bilim insanlarını da gelecekteki savaşlarda feda etmek istemeyen İngiltere, başarılı ve parlak bir gelecek vaat eden bilim insanlarını askere almadı. Bundan sonra önemli bir bilim insanı istese de savaşta askerlik yapamayacaktı.
Kaynak: Chemistry World Blog
