Ülkemizde ilk kez Turgut Özal’ın başbakanlığı döneminde ithalatın simgesi olması üzerine gündeme gelmişti. Turgut Özal’ın başbakanlığı döneminde ithalatın serbest bırakılması üzerine ilk kez Türkiye’ye de ithal edilmiş ve büyük ilgi ve odağı olmuştu. Ancak yerli muz üretimine etki eden bu karar Türkiye’yi adeta ikiye ayırmıştı. İthalatın kapılarının açılmasına sevinenler ve ithalatın kapılarının açılmasına karşı çıkanlar arasında büyük tartışmalar yanaşmıştı. 1983 sonunda işbaşına gelen Turgut Özal yönetimindeki ANAP iktidarının ilk yıllarında Çikita muz tartışması uzun süre Türkiye’nin gündeminde kalmıştı.
Çikita Muz Klibi
Amerikanın en büyük firmaları arasında sayılan Chiquita şirketi 1899 yılında United Fruit Company (UFCO) ismiyle kuruldu.
1930’lara gelindiğinde Orta Amerika’da sektörün tek hakimi konumuna yükselerek rakip şirketlerin tümünü piyasadan sildi. Kısa sürede tüm Latin Amerikayı saran şirket, bu yanıyla ahtapot anlamına gelen “pulpo” lakabıyla anılmaya başladı. Latin Amerikadaki her ülkenin verimli topraklarının büyük kısmını satın alan şirket, yerel siyasilere baskı yaparak muz vergilerini düşürdürttü ve köylülerin muz dağıtımını engelleyecek düzenlemeler yaptırttı.
Günümüzde bile çok ağır olan muz plantasyonlarındaki çalışma koşulları o dönem için çok daha ağırdı. Çocuk yaşta Latin kızlar ve erkekler günde 12 saat çalışmaktaydı. Kuruluşundan itibaren “vahşi kapitalizm” söylemini doğrularcasına bir sömürü politikası yürüten UFCO, en kanlı yüzünü 1928 yılında gösterdi. UFCO’nun Kolombiya çapındaki fabrikalarında çalışan 30 bini aşkın muz işçisi, Pazar tatili ve işçi reviri talebi gibi en temel insani haklar için 11 Kasım 1928’de greve çıktı.
Ancak hükûmeti de arkasına alan UFCO, işçilerin bu en temel taleplerini dahi gerçekleştirmeye yanaşmadı. Bunun üzerine 5 Aralık günü Cienaga meydanında aileleriyle birlikte toplanan muz işçilerinin etrafı Kolombiya ordusu tarafından sarıldı. Adeta muz şirketinin ordusu gibi davranan dönemin Kolombiya ordusu, okuduğu “dağılın” uyarısı ardından meydandaki sivillerin üzerine ateş açtı. Tarihin en büyük işçi katliamlarından biri olan bu katliam, daha sonra Çikita adı ile işleyecek UFCO’nun tarihinde bir kanlı sayfa olarak yer aldı. Ölü sayısı halen tam bilinmeyen bu katliam ardından işçi ölülerinin tren vagonları ile taşındığı, bir kısmının denize döküldüğü aktarılan bilgiler arasında. 2011 yılında kurbanların aileleri, firmayı 4.000 kişinin ölümüne sebep oldukları için dava etti fakat herhangi bir gelişme kaydedilemedi. Tahminlere göre katledilen kişilerin sayısı 10.000’e yakın.
Geriye kalan ise; tarihi verimli toprakların işgali, sömürü ve işçi katliamı ile dolu olan Çikita Şirketi’nin logosunda gülümseyen Latin Amerikalı kadın ironisi oldu.
Tarihlerini kendi ağızlarından dinlemek isterseniz ve ürünlerini incelemek isterseniz internet sayfalarına buraya tıklayarak gidebilirsiniz.
